Gardhe metalike tashmë përshkojnë pjesë të bregdetit jugor të Shqipërisë pranë Zvërnecit dhe Lagunës së Nartës, aty ku një projekt gjigant turistik luksoz i lidhur me Jared Kushner dhe Ivanka Trump ka shkaktuar protesta në rritje, alarm mjedisor dhe akuza se një nga ekosistemet e fundit të paprekura në vend po mbyllet gradualisht për publikun.

Zona e rrethuar, që shtrihet në rreth 300 hektarë tokë private mes lagunës dhe detit Adriatik, pritet të kthehet në një kompleks turistik me vlerë disa miliarda dollarë, ku planifikohen resorte luksoze, marina, vila dhe marka të njohura ndërkombëtare hotelerie.

Por për shumë banorë dhe aktivistë, shenja e parë e projektit nuk ka qenë zhvillimi ekonomik, por ngritja e gardheve metalike mbi dunat ranore, pyjet me pisha dhe vijën bregdetare që prej dekadash konsiderohej pjesë e hapësirës publike.

Gjatë javëve të fundit, në zonën e mbrojtur Pishë Poro–Nartë janë shfaqur mjete të rënda, rrugë të hapura rishtazi dhe gropa të mbushura me beton, ndërsa qasja në disa pjesë të bregdetit është kufizuar ndjeshëm.

Megjithëse shteti shqiptar ende nuk ka prezantuar zyrtarisht projektin e plotë, zyrtarë kanë pranuar jozyrtarisht se janë dhënë lejet paraprake të zhvillimit dhe ndërtimit të kantierit, duke bërë të mundur rrethimin e territorit dhe nisjen e punimeve përgatitore.

Projekti final arkitektonik mbetet ende i panjohur për publikun.

Sipas raportimeve që qarkullojnë rreth investimit, masterplani po hartohet nga tre studio të njohura europiane dhe botërore të arkitekturës dhe pritet të paraqitet për aprovim në ditët në vijim.

Mungesa e transparencës ka shtuar kritikat nga organizatat mjedisore dhe banorët lokalë, shumë prej të cilëve thonë se përmasat reale të projektit i kuptuan vetëm pasi gardhet nisën të shfaqeshin përgjatë vijës bregdetare.

Organizatat PPNEA dhe EuroNatur kanë akuzuar institucionet për fshehje të dokumenteve mjedisore dhe për zhvillim të procesit pa konsultim real publik.

Ambientalistët paralajmërojnë se punimet po zhvillohen gjatë sezonit të riprodhimit të faunës së egër në një nga zonat më të ndjeshme ekologjike të Shqipërisë, habitat i shpendëve migratorë, lagunave dhe dunave natyrore.

Sipas ekspertëve që monitorojnë zonën, dunat e krijuara ndër shekuj po dëmtohen me shpejtësi nga ndërhyrjet në terren.

Përplasjet u përshkallëzuan pasi protestues hynë në kantier dhe shembën pjesë të gardhit rrethues, duke akuzuar autoritetet dhe investitorët për privatizim të bregdetit në emër të turizmit elitar.

Peshkatarët dhe banorët lokalë thonë se rrugët tradicionale të përdorura prej brezash tashmë janë bllokuar ose kufizuar ndjeshëm.

Aktivistët që kanë monitoruar punimet raportojnë gjithashtu sjellje agresive ndaj tyre gjatë tentativave për të dokumentuar zhvillimet në terren.

Mbështetësit e projektit argumentojnë se investimi po zhvillohet tërësisht në tokë private dhe se mund ta shndërrojë zonën në një destinacion luksoz mesdhetar, duke sjellë investime të huaja dhe vende pune.

Por për kritikët, simbolika e rrethimit me hekura të një pjese të madhe të bregdetit të mbrojtur është kthyer në vetë zemrën e debatit.

Për shumë shqiptarë, çështja nuk lidhet më vetëm me turizmin. Ajo lidhet me pyetjen se kush ka të drejtë mbi bregdetin — dhe sa hapësira të egra kanë mbetur ende të paprekura.