Prokuroria Speciale e Kosovës ka ngritur aktakuzë në mungesë ndaj 35 ish-zyrtarëve dhe komandantëve të lartë serbë, duke i akuzuar për krime lufte të kryera gjatë sulmit treditësh ndaj kompleksit të familjes Jashari në Prekaz të Skenderajt, më 5–7 mars 1998.
Aktakuza, e datës 4 shtator 2026, e përshkruan sulmin si një operacion të planifikuar ushtarako-policor, në të cilin u vranë civilë, përfshirë fëmijë, gra dhe të moshuar, ndërsa pati edhe marrje pengjesh, torturë dhe shkatërrim të pronës civile.
Sipas dokumentit, lagjja ishte nën vëzhgim që nga fillimi i vitit 1998, me kamera të vendosura në një kullë uji në fabrikën e municionit në Skenderaj, të cilat regjistronin lëvizjet gjatë gjithë kohës. Mbikëqyrja drejtohej nga Njësia për Operacione Speciale nën komandën e Milorad Ulemek, i njohur si “Legija”, i cili raportohet se ishte i pranishëm në kompleksin e fabrikës.
Në fillim të marsit, sipas aktakuzës, forcat serbe kishin zhvendosur në zonë automjete të blinduara, tanke, mitralozë të rëndë, mortaja dhe armë kundërajrore. Brenda fabrikës u ngrit një shtab operacional, i referuar nga të akuzuarit si “Vila”, i drejtuar nga Goran Radosavljević, i njohur si “Guri”. Krahas tij, u përmendën komandantët e njësive speciale antiterroriste nga Beogradi, Novi Sadi dhe Prishtina.
Një dëshmitar i mbrojtur, i identifikuar si “D5”, dëshmoi se njësia e Ulemekut ishte ngarkuar posaçërisht me sulmin ndaj shtëpive të familjes Jashari, ndërsa njësi të tjera rrethuan fshatin për të parandaluar hyrjen apo daljen e kujtdo — një formacion që aktakuza e quan “unaza e hekurt”. Mbi këtë strukturë, prokurorët thonë se dy shtabe të larta koordinonin miratimin e përdorimit të armëve dhe urdhrat: njëri i drejtuar nga Jovica Stanišić dhe Vlastimir Đorđević, ndërsa tjetri nga Sreten Lukić.
Sulmi nisi rreth orës 6:00 të mëngjesit më 5 mars, pa paralajmërim. Prokurorët pretendojnë se forcat serbe e dinin se në kompleks ndodheshin një numër i madh civilësh, por nuk bënë dallim mes objektivave ushtarake dhe civile.
Tetë persona u vranë në kuzhinën e shtëpisë së Halit Jasharit gjatë ditës së parë, mes tyre edhe pesëvjeçari Blerim Jashari dhe fëmijë të tjerë. Disa ditë më vonë, një predhë tanku goditi një dhomë ku ishin strehuar anëtarë të familjes së Shaban Jasharit. Sipas aktakuzës, goditja e parë vrau gjashtë persona, përfshirë disa adoleshentë, ndërsa një goditje e dytë vrau dy persona të tjerë, të cilët ishin plagosur më herët. Më pas, forcat speciale iu afruan dhomës, hodhën granata dore dhe hapën zjarr me armë automatike, duke vrarë edhe tre persona të tjerë, përfshirë shtatëvjeçaren Blerina Jashari. Besarta Jashari ishte e vetmja e mbijetuar në atë pjesë të shtëpisë; ajo u kap dhe u mbajt në kompleksin e fabrikës deri në mbrëmje.
Aktakuza përshkruan gjithashtu kapjen dhe torturimin e dhjetëra civilëve, përfshirë një foshnjë dy muajshe, të cilët u mbajtën në oborrin e fabrikës pa ushqim dhe ujë dhe u kërcënuan me vdekje, përpara se disa prej tyre të transferoheshin në stacionet policore në Skenderaj dhe Mitrovicë.
Prokurorët argumentojnë se të akuzuarit vepruan me dashje të drejtpërdrejtë, duke qenë të vetëdijshëm për praninë e civilëve dhe pasojat e përdorimit të armatimit të rëndë, megjithatë zgjodhën ta vazhdonin dhe intensifikonin sulmin. Në aktakuzë thuhet se motivi ishte terrorizimi i popullsisë dhe demonstrimi i forcës. Një grup i veçantë prej gjashtë të pandehurish, përfshirë komandantët e brigadave dhe policisë Dragan Živanović, Obrad Stevanović dhe Ljubinko Cvetić, akuzohen për përgjegjësi komanduese për dështimin në parandalimin ose ndëshkimin e krimeve.
Rasti mbështetet në nenin 142 të Kodit Penal të ish-Jugosllavisë, në lidhje me nenin 22 për bashkëkryerjen, dhe citon precedentë të Gjykatës Supreme të Kosovës dhe Tribunalit Penal Ndërkombëtar për ish-Jugosllavinë, të cilët konfirmojnë ekzistencën e një konflikti të armatosur në Kosovë gjatë viteve 1998–99.
Të 35 të pandehurit janë shtetas serbë që besohet se ndodhen në arrati. Disa prej tyre raportohet se kanë vdekur, megjithëse prokurorët thonë se përmes kanaleve ndërkombëtare ligjore ende nuk është konfirmuar kjo. Procesi gjyqësor do të zhvillohet në mungesë. Prokurorët kanë propozuar dhjetëra dëshmitarë, përfshirë anëtarë të mbijetuar të familjes Jashari, gazetarin Henry Vaughan Lockhart Smith dhe ekspertin e mjekësisë ligjore Arsim Gërxhaliu.
Kryeprokurori Isufaj tha se aktakuza është rezultat i një pune të kujdesshme dhe të bazuar në prova, ndërsa tani i takon gjykatës ta vlerësojë atë sipas standardeve të një procesi të drejtë gjyqësor. Prokuroria Speciale i ka kërkuar Gjykatës Themelore në Prishtinë të caktojë shqyrtimin gjyqësor të aktakuzës, në përputhje me nenin 303 të Kodit të Procedurës Penale.
