Në vitin 1997, ata mbanin pankarta që pyetnin: “Hello Europe, where are you?” Në vitin 2026, ata ngritën një banderolë sa një ndërtesë: “Në emër të popullit, shpalleni të pafajshëm!”

I njëjti qytet. E njëjta datë. Njëzet e nëntë vjet larg.

Më 1 tetor 1997, mijëra studentë të Universitetit të Prishtinës marshuan në mënyrë paqësore nëpër qytet nën regjimin e Slobodan Millosheviqit. Më 1 tetor 2026, sheshi “Skënderbeu” në Prishtinë u mbush sërish, këtë herë në protestë kundër aktgjykimit të Dhomave të Specializuara të Kosovës ndaj katër ish-krerëve të UÇK-së.

Data nuk ishte rastësi. Platforma qytetare “Liria ka Emër” e lidhi qëllimisht tubimin e sotëm me marshin studentor të vitit 1997, nën një slogan që i drejtohet drejtpërdrejt Hagës: “Jo në emrin tim”.

Në vitin 1997, shqiptarët e Kosovës prej vitesh ishin përjashtuar nga institucionet publike, përfshirë edhe universitetin e tyre. Mësimi zhvillohej në shtëpi private dhe në klasa të improvizuara, si pjesë e sistemit paralel të arsimit në gjuhën shqipe.

Studentët kishin një kërkesë të vetme: kthimin në objektet e universitetit të tyre.

Marshi, i udhëhequr nga Unioni i Pavarur i Studentëve të Universitetit të Prishtinës, u nis në mënyrë paqësore. Përballë u dolën policia speciale dhe automjetet e blinduara. Human Rights Watch dokumentoi se policia serbe i shpërndau protestuesit dhe rrahu shumë prej tyre.

Pankartat e asaj dite citonin nenin 19 të Deklaratës Universale të të Drejtave të Njeriut. Pamjet e studentëve përballë një muri me mburoja policore u bënë ndër imazhet më përfaqësuese të rezistencës paqësore të Kosovës në vitet ’90.

Njëzet e nëntë vjet më vonë, zemërimi drejtohet ndaj një gjykate.

Më 16 shtator, Dhomat e Specializuara të Kosovës e shpallën fajtor për krime lufte ish-presidentin Hashim Thaçi, si dhe Jakup Krasniqin, Kadri Veselin dhe Rexhep Selimin. Thaçi dhe Krasniqi u dënuan me nga 25 vjet burgim, Veseli me 18 dhe Selimi me 13. Gjithsej tetëdhjetë e një vjet.

Aktgjykimi u lexua “në emër të popullit të Kosovës”. Protestuesit u përgjigjën me tri fjalë.

Për 15 net radhazi para tubimit të sotëm, qytetarët u mblodhën në të njëjtin shesh. Më 1 tetor, autobusët sollën njerëz nga qytetet e të gjithë Kosovës.

“Kosova nuk e ka nisur luftën. Kosova nuk ka qenë agresori”, deklaroi Ismail Tasholli nga “Liria ka Emër” në prag të protestës.

Organizatori Çlirim Haziri, babai i të cilit, Xhavit Haziri, është i zhdukur që nga viti 1998, iu drejtua drejtpërdrejt të rinjve në shesh: “Rini e Kosovës, hallall ju qoftë gjaku i babës tem!”

Protestuesit kërkojnë që Qeveria dhe Kuvendi i Kosovës të procedojnë ndryshimet në Ligjin për Dhomat e Specializuara. Kuvendi ka miratuar tashmë me 99 vota një deklaratë të përbashkët për aktgjykimin, ndërsa kryeministri Albin Kurti thotë se po pret opinionet ligjore dhe financiare për projektligjin.

Rasti tani ka hyrë në fazën e apelit. Ekipet mbrojtëse dhe Zyra e Prokurorit të Specializuar kanë afat deri më 27 nëntor për të dorëzuar njoftimet për apel.

Protesta e radhës është paralajmëruar për 10 tetor në Bruksel, e organizuar nga diaspora shqiptare.