Libri i profesor Zymer Nezirit, “Këngë të egra, këngë të ëmbla”, është promovuar së fundmi në Universitetin e Harvardit, duke hedhur dritë mbi traditën shekullore të poezisë epike shqiptare. Aty ishte edhe lahutiani Ise Elezi i cili interpretoi këngët duke përcjellë emocione të jashtëzakonshme përmes tingujve të kujtesës shekullore.
Puna 20-vjeçare e profesorit përfshin 300 ekspedita, duke përshkuar nga 15 deri në 500 kilometra secila, në pesë vende të Ballkanit. Neziri regjistroi 148 lahutarë dhe 197 rapsodë, myslimanë dhe të krishterë, të cilët mbajnë gjallë eposin legjendar të kombit shqiptar përmes tingujve të lahutës me kokën e dhisë ose të gjarprit, simbole të Ilirisë së lashtë.
Promovimi i librit nga profesori në Universitetin e Harvardit, i njëjti institucion ku studiuesi i njohur Milman Perry mblodhi shembuj të poezisë epike shqiptare në vitet 1930, nxjerr në pah rëndësinë e ruajtjes së kësaj trashëgimie të vlefshme kulturore. Neziri shpreh krenarinë e tij për faktin se eposi heroik shqiptar është i vetmi që është aktiv edhe në fillim të shekullit të 21-të. Për dy dekada, profesori ka studiuar “Eposin e Kreshnikëve” në Kosovë, Shqipëri, Mal të Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Preshevë, duke dokumentuar traditën e poezisë epike me financim fillimisht nga Ministria e Kulturës së Kosovës, e më pas nga familja e tij. .
Puna e profesor Nezirit i shërben forcimit të identitetit etnik të shqiptarëve, por edhe promovimit të respektit ndaj krijimtarisë njerëzore. Profesori shprehet i shqetësuar për mungesën e vëmendjes ndaj eposit në Tiranë dhe Prishtinë, duke thënë se neglizhimi i kësaj trashëgimie do të çojë në vdekjen e saj. Tradita epike finlandeze, e cila është e krahasueshme me atë të Rugovës në Kosovë, është dokumentuar, botuar dhe përkthyer në 51 gjuhë, përfshirë shqipen. Ndërkohë “Epopeja e Kreshnikëve” ka 600 mijë vargje të mbledhura, megjithatë i mungon vëmendja që meriton.
Profesorit i pëlqen të ndajë një anekdotë, në të cilën një studiues kinez gabimisht supozoi se vargjet ishin 60,000, jo 600,000. Eposi Gesar i Kinës, një nga më të mëdhenjtë në botë, ka një milion vargje dhe po studiohet nga një grup studiuesish në Harvard. Vepra e profesor Nezirit është një kontribut i rëndësishëm për ruajtjen e poezisë epike shqiptare dhe një rikujtim i nevojës për të vlerësuar dhe promovuar trashëgiminë kulturore.
